Üst Yapı ve Ekipman Sektörü

Üst Yapı Sektörü Hakkında:

Otomotiv Üst yapı sektörünün başlıca faaliyet alanları taşıyıcı araç, araç parçaları, araç üstü ekipman, iş ve inşaat makineleri üretimidir. Bu sektörde faaliyeti bulunan firmaların çoğunluğu kamyon ve çekiciler için gerekli olan üst yapının üretilmesini gerçekleştirenler oluşturmaktadır. Otomotiv üst yapı sektöründe başlıca ürünler; vidanjör, çöp kamyonu, römork, damper, tanker, frigorifik kasa, transmikser, araç üstü vinç, beton pompası, yardımcı ekipman ve aksesuarlarıdır. Özellikle ülkemizde karayolu taşımacılığının öneminin ve ağırlığının sürekli artmasından dolayı bu sektördeki ürünlere ihtiyaç da paralel olarak artmakta, bu alanda faaliyeti bulunan işletme sayısı da artmaktadır.

Üst yapı sektörü araç üstü ekipman üretiminde; Türkiye açısından günümüzde önceki yıllara kıyasla daha fazla katma değer yaratan, AR&GE çalışmaları ve yurt dışından alınan üst yapı markaları ile birlikte ihracatta da her yıl daha da güçlenen  sürekli büyüyen bir sektör haline gelmiştir. Bugün ortada dolaşan bazı sayılara bakılacak olur ise Türkiye'de toplamda 3000 civarında üst yapı üreten firma bulunduğu söyleniyor. Firmalar arasında finans gücüne, kurumsallaşma kararlılığına ve vizyon sahibi bir bakış açısına bağlı olarak farklı üreticiler bulunmaktadır. Basit bir tanımlama ile ayda 1-2 adet ile 600-700 adet civarında üretim kapasitesi olan şirket ve firmaların bulunduğu bir sektörden bahsediyoruz. Bu esnada rakip pazarları ve üreticileri sürekli olarak takip ederek kendisini kapasite, yetkinlik ve teknolojik açıdan geliştirmeye çalışan ve bulunduğu pozisyonu kendisi için yeterli görmeyen, sürekli bir gelişim ile sağlıklı bir büyüme arzusunda olan aktörleri dikkatli izlemek gerekiyor.

Türkiye'nin 2023 yılı için çok önemli ihracat hedefleri bulunuyor, otomotiv sektörünün ve dolayısıyla bu sektörün bir parçası olan üst yapı sektörünün de ciddi bir payı olacağı gerçeğini unutmamak gerekiyor.


Rakamlarla Üstyapı Sektörü:
 

Dünya Ticaret Örgütü bültenine göre 2017 yılında 17,7 trilyon USD civarında olan küresel ticaret hacmi Aralık ayında %10'luk bir büyüme ile 1,8 trilyon USD artarak 20 trilyon USD'ye ulaşmış durumdadır.​ Toplam ticaret hacminin yaklaşık 1.700 milyar USD'lik kısmı makine sektörüne aittir. Türkiye’nin bu sektördeki payının ise, yaklaşık 8 milyar USD civarında olduğu görülmektedir. 1970 yılındaki dünya makine ticaretinde, Türkiye’nin payı 0,5 milyon dolar ile yüzde 0,002 iken bugün bu oran, yüzde 0,58’lere kadar ulaşmıştır. Bu pazarda 60.000 civarında bir istihdam sağlayan araç üstü ekipman sektörü, 2011 yılında, mali olarak, yaklaşık 1 milyar USD'lik hacme sahip olan ve ellinin üzerinde farklı ülkeye ihracat yapan bir sektör olduğunu bilmemiz gerekiyor. Dolayısıyla sadece üst yapı sektörü 8 milyar USD'lik bir ticaret hacmi olan makine sektöründe 12,5% gibi bir oranını teşkil etmektedir ve bunun da yaklaşık 20%'si ihracat üzerinden sağlanmaktadır. Türkiye'den yıllık bazda 5000-6000 adet arasında üst yapılı araç ihraç edilmektedir. Genel bir dağılımda söz konusu üst yapıların Orta Doğu, Afrika, Rusya, Türk-i Cumhuriyetler, Avrupa ve Güney Doğu Asya pazarına gitmektedir.

 

Araç üstü ekipman üreten firmaların yıllık ortalama üretim adetleri, bölgesel güçler dikkate alındığında kabaca dağılımı alttaki grafikte görülebilir.

Dünyada ise, üst yapı sektörünün yaklaşık olarak 19 milyar dolar seviyesinde bir ihracat değeri vardır. 19 milyar dolarlık dilim içerisinde ise en büyük paya 5 milyar dolar ile Almanya, daha sonra 3 milyar dolar ile ABD ve 2 milyar dolar ile Çin sahiptir.

 

Türkiye ise, geçtiğimiz yıl 200 milyon dolardan fazla bir ihracat rakamına ulaşmış olup 2023 yılı hedefi olan 1 milyar doların üzerine çıkmayı amaçlamaktadır.


Türkiye’nin Avrupa ülkeleri ile kıyasla, farklı sektörlerde de olduğu gibi, üst yapı sektöründeki işçilik maliyeti en büyük avantajı sağlamaktadır. Çin ve Hindistan gibi Uzak Doğu ile kıyaslandığında da Türkiye'deki işçilik maliyeti yüksek kalmaktadır! Bu göz ardı edilemeyecek bir risktir.

Üst yapı sektöründe teknolojik alt yapıya ve Avrupa'da markalaşmaya yatırım yapan firmalar işçiliğin yanı sıra, kalite açısından da Avrupa ile ciddi rekabet eder duruma gelmiştir, fakat ara ve tecrübeli eleman bulmak bölgesel olarak zorluklar yaşattığı için Türkiye'nin batısındaki şehirlerdeki üst yapı üretimi yapan firmaların başarı potansiyeli Orta Anadolu ve Doğu Anadolu şehirlerinden daha fazladır. Yine de hangi bölge olur ise olsun bu sektördeki firmalar farklı yöntemler ile mevcut personelinin gelişimine katkıda bulunarak yetkinleştirerek güçlenebilir, üretim kabiliyeti ve kapasitesini arttırabilir.

Aynı zamanda teknolojik alt yapının geliştirilmesiyle birlikte mühendislik tarafında da söz konusu firmaların ciddi ölçüde vizyon değiştirmeleri ve yatırım yapmaları gerekmektedir. Her firma yüksek meblağlar harcayarak bir AR&GE merkezi kurmak zorunda değil belki, ama yine de ürün ve üretim kalitesinin gelişmesi ve kaliteli ürün üretmek ve ihracat potansiyelini arttırmak için teknik ekibini güçlendirmek zorundadır.

Dolayısıyla nispeten düşük işçilik maliyetleri, kaliteli ürün ve coğrafi konum ile Türkiye Uzak Doğu ülkelerine göre 1:0 öndedir aslında. Bunun farkında olan firmalar halen avantajlı durumdadır, ama her geçen gün gerekli değişimi yapıp yapmamak konusunda kararsız olan firmaların yapacakları yatırımların orta vadede önemi kalmayacaktır. Bu gün değişmenin önemli olduğu gündür!

 

Şayet firmalar mühendislik ve teknolojik yapılanmaları sayesinde işçilik maliyetinin yanı sıra kalite ve teknolojik açıdan da rekabet gücünü yükseltme imkanı yakalayacaklardır. Dolayısıyla geçen yıl 200 milyon USD ihracat yapan üst yapı sektörünün sektörün 2023 yılında hedeflediği bir milyar USD ihracat hedefine ulaşması daha kolay hale gelecektir.

 

İhraç edilen ürünler:

- Treyler modelleri

- Hidrolik Sıkıştırmalı Çöp Kasaları

- Hafriyat ve İnşaat Araçları

- Ambulans

- İtfaiye Araçları

- Kombine Kanal Açma Ekipmanları ve Vidanjörler

- Özel Amaçlı Ağır Yük Taşıma Treylerleri

- Tarımsal Amaçlı Kullanılan Üst Yapılar

- Çimento ve Beton Transfer Üst Yapıları (Treylerleri)

- Özel Amaçlı Mobil Bakım ve Tamir Üst Yapıları

- Düz ve Basınçlı Tanker Üst Yapıları (Araç Üstü ve Treyler)

- Askeri ve Savunma Amaçlı Kullanılan Üst Yapılar

- vb.

 

Ekonomik ve demografik açıdan büyüyen Türkiye her daim ve her sektör için büyüme fırsatı getirecektir. Bölgesel gücünü arttıran Türkiye coğrafi açıdan da büyük bir fırsatları elinde bulundurmaktadır, bu açıklama klişe olarak yorumlanabilir, fakat doğruluğu tartışılamaz. 

Türkiye’nin Üstyapı Üretim Üssü Olmak Adına Avantajları:

- Coğrafi Konumu

- Sektörel Tecrübe ve Kabiliyet

- Hali Hazırda İhracat Yapıyor Olması

- İşçilik Maliyetleri

- Kamyon Üretimi (BMC, FORD, Mercedes-Benz)

- Kamyon İhracatı (FORD, Mercedes-Benz)

- Devlet Tarafından Verilen Teknolojik Alt Yapı Teşvikleri

- Devlet Tarafından Verilen İhracat Teşvikleri

- İşletme Sahiplerinin Gelişme Vizyonu

Derleyen: Murat Boylu

© 2018 by Mertcan Bulut

  • Black Facebook Icon
  • Black Twitter Icon
  • Black LinkedIn Icon